Friday, January 14, 2011

ប្រវត្តិស្រាអេក

១. ប្រវត្តិ​ស្រាអេក
          តាមសំដីពូ ស្រី ភិវ ដែល​ជា​មនុស្ស​ចាស់​ទុំ ជា​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ជាង​គេ​ក្នុង​ចំណោម​ជនជាតិ​ស្អូច​បាន​និយាយ​ថា ៖
          កាល​ពី​ព្រេង​នាយ មាន​ព្រាន​ម្នាក់​ឈ្មោះ​ថា អេក គាត់​ដើរ​បរបាញ់​សត្វ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ លុះ​ដើរ​យូរ​ៗ​ទៅ​ក៏​ស្រេក​ទឹក។ ពេល​នោះ​គាត់​ក្រលេក​ឃើញ​ឈើ​មួយ​ដើម​មាន​ប្រហោង​មាន​ដក់​ទឹក​នៅ​ក្នុង​នោះ គាត់​ក៏​ផឹក​ទឹក​នោះ​រួច​ហើយ​គាត់​ក៏​យក​មេ​ដំបែ​យក​ទៅ​ដាក់​ក្នុង​រន្ធ​នោះ។ សម័យ​ថ្ងៃ​មួយ​គាត់​ដើរ​បរបាញ់​ដូច​សព្វ​ដង ហើយ​គាត់​ស្រេច​ទឹក​យ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​ក៏​នឹក​ក្នុង​ចិត្ត​ថា «ព្រៃ​នេះ​មាន​ដើម​ឈើ​មួយ​ដើម​ដែល​អញ​បាន​ផឹក​ពី​ថ្ងៃ​មុន»។ បន្ទាប់​មក​គាត់​កាច់​ដើម​ពក​មួយ​ដើម រួច​ពត់​ដើម​នោះ​ឲ្យ​កោង ហើយ​ឡើង​លើ​ដើម​ឈើ​នោះ គាត់​ក៏​យក​ដើម​ពក​មក​បឺត​ទឹក​នោះ រួច​និយាយ​ខ្លួន​ឯង​ថា «ទឹក​នេះ​មាន​រសជាតិ​ជូរ​ដូច​ស្រា»។ លុះ​ក្រោយម​ក​ពេល​គាត់​ស្លាប់​ទៅ កូន​ចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ​ក៏​យក​តំរាប់​តាម ហើយ​គោរព​ដឹង​គុណ​ដល់​ព្រាន​នោះ ចាត់​ទុក​ជា​គ្រូ​របស់​ពួក​ស្អូច ហើយ​ដាក់​ឈ្មោះ​ស្រា​នោះ​ថា «ស្រាអេក»។
          គេ​ប្រើ​ប្រាស់​ស្រាអេក​នៅ​ក្នុង​ពិធី ៖
          - អាពាហ៍ពិពាហ៍
          - លើក​ផ្ទះ
          - លាបំណន់
     ក. របៀប​ធ្វើ​ស្រាអេក
          បច្ចេកទេស​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ស្រាអេក គឺ​ខុស​ប្លែក​ពី​ខ្មែរ។ ហើយ​សំភារៈ​សំរាប់​ធ្វើ​មាន ៖
          - ឱទិន​មួយ ឬ​ក្រឡ​មួយ
          - មេ​ដំបែ
          - អង្កាម
          - បាយ​ដំណើប​ស ឬ​ខ្មៅ
          - សំបក​ស្មាច់
          - ផេះ
          គេ​យក​មេ​ដំបែរ​បុក​ឲ្យ​ម៉ដ្ឋ ហើយ​រោយ​ពី​លើ​បាយ​ដំណើប រួច​ដាក់​ទៅ​ក្នុង​ឱទិន​មួយ។ បន្ទាប់​មក​គេ​យក​សំបក​ស្មាច់​ក្រាល​ពី​លើ​មាត់​ឱទិន រួច​ហើយ​គេ​យក​ផេះ​រោយ​ពី​លើ គេ​យក​អង្កាម​រោយ​ពី​លើ​ផេះ ហើយ​យក​បំពង់​ពក​វែង​ស៊ក​ពី​លើ​ទុក​ក្នុង​រយៈពេល​បី​ថ្ងៃ​ទើប​អាច​ប្រើ​ការ​បាន។
     ខ. ស្រាអេក​ក្នុង​ពិធី​ផ្សេង​ៗ
          គេ​តែង​តែ​គោរព​ស្រាអេក គឺ​គេ​ច្រើន​ដាក់​នៅ​សសរ​កន្លោង ខាង​ជើង​ជា​ទឹស​ដែល​ពួក​ស្អូច​គោរព​បំផុត​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ពិធី​បុណ្យ​ផ្សេង​ៗ។ គ្រឿង​សំណែន​ដែល​ត្រូវ​មាន​ជា​ចាំ​បាច់​មាន ៖
          - បាយ​ពីរ​ចាន សម្ល​បី​ចាន
          - មាន់​ខ្មោច
          - នំ​ខ្មោច
          - ទឹក​មួយ​កំសៀវ​ទុក​សំរាប់​ចាក់​ទៅ​ក្នុង​ឱទិន​នៅ​ពេល​គេ​ផឹក​ម្តង​ៗ៕